عظمت نایینی و کتابی که نوشت از همین منظر بیشتر قابل درک میشود. او در فضای پرخطر، غبارآلود و لغزنده آن دوران عافیتطلبی را کنار نهاد، طراحی الگوی مطلوب حکومت دینی از دیدگاه خویش را با شجاعت بر عهده گرفت و بحق دِین خود به اسلام و مسلمانان را ادا کرد؛ هرچند به قول استاد شفیعی کدکنی: «باید بچشد عذاب تنهایی را – مردی که ز عصر خود فراتر باشد.»
