آن هنگام که شیخ طوسی، بیمناک از القائم بالله، از کرخ بغداد به نجف گریخت و رحل اقامت در آنجا افکند، نه به مخیلۀ خود شیخ خطور می کرد و نه در تصور ساکنان این شهر کوچک که اهمیتی جز مدفن و بارگاه امام اول شیعیان نداشت، می گنجید که روزی در کوچه پسکوچه های فرسودۀ محلۀ البراق نجف قدیم و گوشۀ اتاق سادۀ یکی از خانه های شانه افتادۀ آن، روحانی شیعه مذهبی میزبان رهبر کاتولیکهای جهان باشد. اما آن زمان که آیت الله سیستانی سفر درمانی خود به انگلستان را نیمه کاره رها کرد و همگام با عشایر جنوب وارد نجف شد تا مانع ورود نظامیان آمریکایی به حرم امام علی(ع) و درگیری آنان با نیروهای وفادار به مقتدا صدر شود، جایگاه این شهر، حوزۀ علمیۀ آن و نهاد مرجعیت، در مختصات دینی و سیاسی وضعیت و معنای جدیدی یافت.
